الفيض الكاشاني
104
ده رساله محقق بزرگ فيض كاشانى ( فارسى )
اما قبايحى كه از ناقصان زهاد و عباد كه امروز مسمى به « صوفيهاند » صادر مىشود ، از آن جمله : يكى آنست كه : ذكر بسيار بلند مىگويند ، و حال آنكه حق تعالى در قرآن مىفرمايد « وَ اذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَ خِيفَةً وَ دُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ » « 1 » يعنى ياد كن پروردگار خود را در نفس خود از روى زارى و ترس و به صوتى كه به بلندى نرسد از گفتن بهر صبح و شام و در جاى ديگر مىفرمايد « ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ » « 2 » يعنى بخوانيد پروردگار خود را از روى زارى و آهستگى ، بدرستى كه حق تعالى دوست نمىدارد آنانى را كه از حد اعتدال در مىگذرند . و از حضرت پيغمبر مروى است كه به ابو ذر غفارى خطاب فرمودند كه اى ابو ذر خداى را ذكر كن ذكرى خامل ، ابو ذر گفت ذكر خامل كدام است ، فرمود : ذكرست كه آواز به آن بلند نشود « 3 » . و نيز از آن حضرت مرويست كه به سفرى بيرون رفته بودند ، بر وادى بر آمدند ، مردمان شروع كردند در تهليل و تكبير و آوازها بلند كردند ، پس آن حضرت فرمود : اى مردمان آهسته باشيد و ذكر را بلند مكنيد ، بدرستى كه شما نمىخوانيد كسى را كه نشود ، و نه كسى را كه غايب باشد ، و نمىخوانيد مگر كسى را كه شنواست و نزديك و با شماست « 4 » .
--> ( 1 ) - اعراف / 205 . ( 2 ) - اعراف / 55 . ( 3 ) - اعلام الدين ص 193 : يا ابا ذر اذكر اللّه ذكرا خالصا ، قلت يا رسول اللّه و ما الخالص ؟ قال : الذكر الخفى . ( 4 ) - مجمع البيان ج 4 ص 428 : روى ان النبي ( ص ) كان في غزاة فاشرفوا على واد فجعل الناس يهلّلون و يكبرون و يرفعون اصواتهم ، فقال ( ص ) يا ايها الناس اربعوا على انفسكم اما انكم لا تدعون الاصم و لا غائبا انكم تدعون سميعا قريبا انه معكم . ورك تفسير الصافي ج 2 ص 206 .